Phép cộng trong phạm vi 20 là bước quan trọng giúp trẻ củng cố kiến thức số học sau khi đã làm quen với phép cộng trong phạm vi 10. Ở giai đoạn này, bé cần hiểu cách cộng các số có tổng không vượt quá 20, nhận biết những cặp số thuận tiện và từng bước thực hiện phép cộng có nhớ một cách chính xác.
Bài viết dưới đây tổng hợp các dạng bài tập cộng trong phạm vi 20 có đáp án, phù hợp để phụ huynh và giáo viên cho trẻ luyện tập tại nhà hoặc trên lớp. Các bài tập được sắp xếp từ cơ bản đến nâng cao, bao gồm tính kết quả, điền số còn thiếu, tìm cặp số có tổng bằng 20 và giải toán có lời văn.
1. Ôn lại cách cộng trong phạm vi 20
Trước khi làm bài tập, trẻ cần hiểu cách tìm tổng của hai số và biết lựa chọn phương pháp tính phù hợp. Nếu bé vẫn chưa tính thành thạo bảng cửu chương, phụ huynh có thể sử dụng que tính, ngón tay hoặc các đồ vật nhỏ để minh họa.
Có hai cách cơ bản giúp trẻ thực hiện phép cộng trong phạm vi 20.
Cách 1: Đếm tiếp từ số lớn hơn
Ví dụ: (8+5)
Bé giữ số 8 trong đầu rồi đếm tiếp 5 số: 9, 10, 11, 12, 13.
Vậy (8+5=13).
Cách 2: Tách số để tạo thành 10
Ví dụ: (8+5)
- Tách 5 thành 2 và 3.
- Cộng (8+2=10).
- Cộng tiếp (10+3=13).
Vậy (8+5=13).
Cách tách số giúp trẻ dễ tính nhẩm hơn khi gặp các phép cộng có tổng lớn hơn 10. Tuy nhiên, phụ huynh nên để bé lựa chọn cách tính mà trẻ hiểu rõ, không cần ép trẻ sử dụng một phương pháp duy nhất.
2. Bài tập cộng trong phạm vi 20 dạng tính kết quả
Đây là dạng bài cơ bản, giúp trẻ rèn khả năng tính nhẩm và củng cố các phép cộng đã học. Bé cần tính tổng của hai số rồi điền kết quả vào chỗ trống.
Bài tập 1: Phép cộng có tổng không vượt quá 10
- (1+4= ? )
- (2+5= ? )
- (3+3= ? )
- (4+4= ? )
- (5+2= ? )
- (6+3= ? )
- (7+2= ? )
- (8+1= ? )
- (5+5= ? )
- (6+4= ? )
Đáp án: 5, 7, 6, 8, 7, 9, 9, 9, 10, 10.
Bài tập 2: Phép cộng có tổng lớn hơn 10
- (8+4= ? )
- (9+3= ? )
- (7+5= ? )
- (6+7= ? )
- (8+6= ? )
- (9+5= ? )
- (7+8= ? )
- (9+7= ? )
- (8+9= ? )
- (9+9= ? )
Đáp án: 12, 12, 12, 13, 14, 14, 15, 16, 17, 18.
Khi luyện tập, phụ huynh nên cho bé làm từng nhóm bài thay vì đưa tất cả phép tính cùng lúc. Nếu trẻ tính sai, hãy yêu cầu bé trình bày lại cách làm để xác định nguyên nhân là đếm nhầm, tách số chưa hợp lý hay chưa hiểu cách cộng.
3. Bài tập cộng bằng cách tách số để tạo thành 10
Tách số là phương pháp hữu ích giúp trẻ tính các phép cộng có tổng lớn hơn 10. Thay vì cộng trực tiếp hai số, bé tìm cách đưa một số về 10 trước rồi cộng phần còn lại.
Bài tập 3: Tính bằng cách tách số
- (8+4= ? )
- (9+5= ? )
- (7+6= ? )
- (8+7= ? )
- (9+8= ? )
- (6+8= ? )
- (7+9= ? )
- (5+8= ? )
Đáp án và gợi ý:
- (8+4=8+2+2=12)
- (9+5=9+1+4=14)
- (7+6=7+3+3=13)
- (8+7=8+2+5=15)
- (9+8=9+1+7=17)
- (6+8=6+4+4=14)
- (7+9=7+3+6=16)
- (5+8=5+5+3=13)
Phụ huynh có thể dùng que tính để minh họa việc tách số. Chẳng hạn, với (8+4), bé lấy 8 que, sau đó tách 4 que thành 2 que và 2 que. Hai que đầu giúp nhóm 8 đủ 10 que, còn lại 2 que, nên kết quả là 12.
Khi trẻ đã hiểu cách làm, hãy khuyến khích bé tự nhẩm mà không cần dùng que tính. Mục tiêu là giúp trẻ hiểu mối quan hệ giữa các số và sử dụng cách tính thuận tiện, không phải ghi nhớ máy móc từng phép tính.
4. Bài tập điền số còn thiếu trong phép cộng
Dạng bài này giúp trẻ hiểu mối quan hệ giữa hai số hạng và tổng. Bé cần tìm số chưa biết sao cho phép tính đúng.
Bài tập 4: Điền số vào chỗ trống
- (7+ ? =12)
- (8+ ? =15)
- (9+ ? =16)
- (6+ ? =14)
- (5+ ? =13)
- ( ? +4=11)
- ( ? +6=15)
- ( ? +8=17)
- (12+ ? =18)
- ( ? +9=20)
Đáp án: 5, 7, 7, 8, 8, 7, 9, 9, 6, 11.
Bài tập 5: Tìm số thích hợp để hai vế bằng nhau
- (6+5= ? +4)
- (8+3=7+ ? )
- (9+4= ? +5)
- (7+6=8+ ? )
- (5+9=6+ ? )
Đáp án: 7, 4, 8, 5, 8.
Khi hướng dẫn bé, phụ huynh nên nhắc trẻ rằng hai vế bằng nhau phải có cùng kết quả. Bé có thể tính tổng ở một vế trước, sau đó tìm số còn thiếu ở vế kia. Với trẻ chưa thành thạo, hãy bắt đầu bằng những số nhỏ rồi mới tăng độ khó.
5. Bài tập tìm cặp số có tổng bằng 20
Nhận biết các cặp số có tổng bằng 20 giúp trẻ luyện kỹ năng cộng và tìm số còn thiếu. Đây cũng là cách để trẻ làm quen với việc phân tích số thành các phần khác nhau.
Bài tập 6: Điền số còn thiếu
- (10+ ? =20)
- (11+ ? =20)
- (12+ ? =20)
- (13+ ? =20)
- (14+ ? =20)
- (15+ ? =20)
- (16+ ? =20)
- (17+ ? =20)
- (18+ ? =20)
- (19+ ? =20)
Đáp án: 10, 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2, 1.
Bài tập 7: Ghép hai số có tổng bằng 20
Ghép mỗi số ở cột A với số phù hợp ở cột B.
| Cột A | Cột B |
| 11 | 7 |
| 12 | 9 |
| 13 | 8 |
| 14 | 6 |
| 15 | 5 |
Đáp án: 11 nối với 9; 12 nối với 8; 13 nối với 7; 14 nối với 6; 15 nối với 5.
Để tăng tính chủ động, phụ huynh có thể viết các số lên thẻ giấy và yêu cầu bé tự tìm các cặp có tổng bằng 20. Sau khi ghép đúng, trẻ nên đọc thành tiếng phép tính để ghi nhớ tốt hơn.
6. Bài tập cộng trong phạm vi 20 có lời văn
Bài toán có lời văn giúp trẻ vận dụng phép cộng vào những tình huống gần gũi. Khi giải dạng bài này, bé cần đọc kỹ đề, xác định số lượng ban đầu, số lượng được thêm vào và điều cần tìm.
Bài tập 8: Giải các bài toán sau
Bài 1: Mai có 7 chiếc bút chì, mẹ mua thêm cho Mai 5 chiếc. Hỏi Mai có tất cả bao nhiêu chiếc bút chì?
Bài 2: Trong giỏ có 8 quả cam, bố đặt thêm 6 quả cam vào giỏ. Hỏi trong giỏ có tất cả bao nhiêu quả cam?
Bài 3: Lớp học có 9 bạn nam và 8 bạn nữ. Hỏi lớp học có tất cả bao nhiêu học sinh nam và nữ?
Bài 4: Minh đọc được 6 trang sách vào buổi sáng và 7 trang vào buổi chiều. Hỏi Minh đã đọc được tất cả bao nhiêu trang sách?
Bài 5: Trên cây có 11 con chim, sau đó có thêm 4 con chim bay đến. Hỏi trên cây có tất cả bao nhiêu con chim?
Đáp án và hướng dẫn:
- Bài 1: (7+5=12). Đáp số: 12 chiếc bút chì.
- Bài 2: (8+6=14). Đáp số: 14 quả cam.
- Bài 3: (9+8=17). Đáp số: 17 học sinh.
- Bài 4: (6+7=13). Đáp số: 13 trang sách.
- Bài 5: (11+4=15). Đáp số: 15 con chim.
Phụ huynh nên hướng dẫn trẻ hiểu tình huống trước khi chọn phép tính. Khi số lượng được gộp lại hoặc tăng thêm, phép cộng thường được sử dụng để tìm tổng. Tuy nhiên, bé vẫn cần đọc kỹ toàn bộ đề để tránh chọn phép tính chỉ dựa vào một từ khóa riêng lẻ.
7. Bài tập tổng hợp cộng trong phạm vi 20
Sau khi luyện từng dạng, trẻ có thể làm bài tổng hợp để kiểm tra khả năng vận dụng. Nên cho bé tự hoàn thành trước khi xem đáp án.
Bài tập 9: Hoàn thành các câu sau
Phần A – Tính nhẩm
- (7+6= ? )
- (8+8= ? )
- (9+6= ? )
- (5+9= ? )
- (12+7= ? )
Phần B – Điền số còn thiếu
- (8+ ? =14)
- (11+ ? =18)
- ( ? +9=17)
Phần C – Chọn đáp án đúng
- Có 8 quả bóng đỏ và 7 quả bóng xanh. Tổng số bóng là:
- A. 14 quả
- B. 15 quả
- C. 16 quả
- Phép tính nào có kết quả bằng 20?
- A. (12+7)
- B. (13+6)
- C. (14+6)
Đáp án: Câu 1: 13; câu 2: 16; câu 3: 15; câu 4: 14; câu 5: 19; câu 6: 6; câu 7: 7; câu 8: 8; câu 9: B; câu 10: C.
Kết quả bài tổng hợp giúp phụ huynh xác định phần kiến thức trẻ đã nắm chắc và phần cần ôn thêm. Nếu bé thường sai ở phép cộng có tổng lớn hơn 10, hãy luyện lại cách tách số để tạo thành 10. Nếu trẻ làm đúng phép tính nhưng gặp khó khăn với bài toán có lời văn, cần rèn thêm kỹ năng đọc hiểu và xác định yêu cầu.
8. Cách giúp bé học phép cộng trong phạm vi 20 hiệu quả
Để trẻ tiến bộ ổn định, phụ huynh nên kết hợp luyện tập với phương pháp học phù hợp thay vì yêu cầu bé làm nhiều phép tính trong một buổi.
- Chia bài tập thành từng nhóm nhỏ: Mỗi lần luyện khoảng 5–10 phép tính, sau đó kiểm tra và sửa lỗi.
- Dùng đồ vật khi cần: Que tính và đồ chơi giúp bé hiểu phép cộng trước khi chuyển sang tính nhẩm.
- Ôn lại các phép tính đã làm sai: Cho bé giải lại và giải thích cách làm để tránh lặp lại lỗi cũ.
- Khuyến khích tự trình bày: Hỏi bé vì sao chọn phép tính và đã tìm ra đáp án bằng cách nào.
- Tăng dần độ khó: Chỉ chuyển sang dạng bài mới khi trẻ đã hiểu và làm tương đối thành thạo dạng trước.
Phụ huynh có thể tham khảo thêm các bài tập Toán để lựa chọn nội dung phù hợp với kiến thức trẻ đang học. Nên ưu tiên những bài tập giúp bé hiểu bản chất phép cộng và biết vận dụng nhiều cách tính, thay vì chỉ luyện một dạng câu hỏi lặp đi lặp lại.
Đặc biệt, hãy tạo không khí học tập thoải mái và ghi nhận sự tiến bộ của trẻ. Khi bé hiểu cách làm và tự tin hơn, tốc độ tính toán sẽ được cải thiện dần theo thời gian.
Kết luận
Các dạng bài tập cộng trong phạm vi 20 có đáp án trên giúp trẻ luyện từ phép cộng cơ bản đến tách số, điền số còn thiếu và giải toán có lời văn. Phụ huynh có thể lựa chọn bài tập theo năng lực hiện tại của bé, cho trẻ tự làm trước rồi dùng đáp án để kiểm tra và sửa lỗi.
Điều quan trọng là giúp trẻ hiểu cách cộng, luyện tập đều đặn và không quá chú trọng tốc độ khi kiến thức chưa vững. Khi thành thạo phép cộng trong phạm vi 20, bé sẽ có nền tảng tốt hơn để tiếp tục học phép trừ và những dạng toán nâng cao hơn.
